Maden ocakları yılda 50 işçinin canına mal oluyor
Bursa'da göçük altında kalan 19 işçinin hayatını kaybetmesinin ardından gözler işçilere mezar olan maden ocaklarına çevrildi. Yılda ortalama 50 işçinin yaşamına mal olan maden ocaklarında Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın 2005'te yaptığı denetimlerde pek çok ihlâl tespit edilmişti.
FATMA KOÇAK / UYGAR GÜLTEKİN
Bursa'nın Mustafakemalpaşa ilçesine bağlı 30 kilometre uzaklıkta bulunan Alpagut köyü yakınlarındaki Bükköy Madencilik İşletmesi'nde metan gazı sıkışmasından kaynaklı oluşan grizu patlaması sonucu 19 işçinin hayatını kaybetmesinin ardından gözler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı'na çevrildi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın en son 2005'te maden sektörü ile ilgili kapsamlı denetim yaparak maden ocaklarıyla ilgili hazırladığı rapor ise "geliyorum" diyen facianın korkunç tablosunu gözler önüne seriyor. Müfettişlerin 44 ildeki yeraltı ve yerüstü madeninde yaptığı denetimler, 772 işletmeden yalnızca 47'sinin kurma iznine, 87'sinin de işletme belgesine sahip olduğunu ortaya koydu. Denetimler sonucu sadece 5 işyeri kapatıldı.
BAKANLIK İNCELEMESİNDE İŞLETMELERDE NEREDEYSE HİÇBİR GÜVENLİK YOK
Raporda, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı yönünden yapılan incelemeler sonucunda da 469 işyerinde işçilerin sağlık raporlarının tutulmadığı ve Ağır ve Tehlikeli İşler Yönetmeliği'ndeki unsurların dikkate alınmadığı bildirildi. Denetim sonucunda işletmelerde yangın ve patlama tehlikesine yol açabilecek eksikler tablosu da şöyle: "44 işyerinde yangın durdurucu barajlar yapılmamış. 21 işyerinde ayrı bölümlerde depolanmıyor. 15 işyerinde yangın ekibi yok. 14 işyerinde gaz ölçümleri her vardiyada yapılmıyor. 13 işyerinde ocaklarda izin verilen patlayıcı maddeler dışında patlayıcı kullanılıyor. 9 işyerinde yeraltında tehlikeli gazlar için sesli ve ışıklı uyarı cihazı yok. 2 işyerinde zorunlu ihtiyaçtan daha fazla patlayıcı yeraltına indiriliyor, 2 işyerinde ise yangın söndürme tertibatı yok."
KURTARMA PLANLARI DA YOK
Denetim raporu, olası bir patlama ve yangından sonra işçilerin kurtarma ve tahliye konusunda karşı karşıya bulundukları tehlikeyi de gözler önüne seriyor. Buna göre, işyerlerinden 116'sındaki havalandırma yetersiz, 78 işyerinde işçilerin tehlike anında kaçabilecekleri alternatif bir yol yok. 145 işyerinde ilkyardım ekibi, 105 işyerinde kurtarma istasyonu, 66 işyerinde ise ilkyardım malzemesi bulunmuyor. İşyerlerinin 46'sının kurtarma ekibindeki işçi sayısı ve eğitimleri yetersiz, 11 işyerinin ise bir kurtarma planı bile yok.
TEHLİKELİ SONUÇLAR
Madenlerde meydana gelen kazaların incelenmesi sonunda yapılan tespitlere ise Mustafakemalpaşa'da meydana gelen göçükte 19 işçinin yaşamını yitirdiği grizu patlaması ve tahkimat yetersizliğinden kaynaklı işçilere ulaşılamaması iş kazasına davetiye çıkarıldığını ortaya koydu. İncelemelerde "tahkimata özen gösterilmemesi ve tahkimat yetersizliğinden meydana gelen göçükler ve tavandan malzeme düşmeleri" birinci derecede kazalara neden olarak belirlenirken, ocaklarda havalandırmanın yetersiz olmasının da, metan yanmalarına ve grizu patlamalarına kaynaklık ettiğine dikkat çekildi.
DEV MADEN SEN: FACİA GELİYORUM DEDİ
DİSK'e bağlı Dev. Maden-Sen Sendikası İşçi Sağlığı Uzmanı Tefik Güneş ajansımıza yaptığı açıklamada Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nın denetim konusundaki yetersizliklerine dikkat çekti. İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin yasanın halen çıkmadığını vurgulayan Güneş, 2005'de Bakanlığın yaptığı araştırmaya işaret ederek "Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2005'te kendi alan çalışması ile facianın geleceğini haber veriyor. Her şeyi ortaya koyuyor" dedi. Güneş, iş güvenliği ile ilgili yasanın halen bakanlıkta beklediğini mevzuatların ise tamamen piyasalaşma doğrultusunda yürütüldüğünü söyleyerek, iş güvenliği yasasının bir an önce çıkması için kamuoyunun baskı yapması çağrısında bulundu.
68 YILDA 4 BİNE YAKIN MADEN İŞÇİSİ YAŞAMINI YİTİRDİ
Dünya ölçeğinde maden kazalarının çokça yaşandığı ülkelerden olan Türkiye'de en büyük facia Zonguldak Kozlu'da 3 Mart 1992'de meydana geldi. Kazada 263 işçi hayatını kaybetti. 2008 Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı verilerine göre, 1941 yılından bu yana maden kazalarında toplam, 3 bin 712 kişi hayatını kaybederken, 373 bin 484 kişi de yaralandı. Ortaya çıkan vahim tabloya göre ise 1941 ile 2008 yılları arasında maden ocaklarında her yıl ortalama 50 ile 100 işçi hayatını kaybediyor. Bunlardan en önemlileri ise şöyle:
* 1942 yılında toplam 108 işçi öldü 3154 işçi yaralandı
* 1947 yılında toplam 121 işçi öldü 2664 işçi yaralandı
* 1955 yılında toplam 122 işçi öldü 5972 işçi yaralandı
* 1983 yılında toplam 145 işçi öldü 8159 işçi yaralandı
* 1992 yılında ise Zonguldak Kozlu ilçesinde yaşanan grizu faciasında 263 işçi öldü. Aynı yıl toplam 277 işçi hayatın kaybetti, 5 bin 403 işçi de yaralandı.
*1993-2007 yılları arasında sağlıklı olmayan verilere göre 350 işçi yaşamını yitirdi bine yakını ise yaralandı.
*Sadece 2009 yılı içinde ise 42 maden işçisi iş kazalarında yaşamını yitirdi
(diha)
