Kaçkarlar'da Bulut Olsam

Menzili sınırsız ve ufuksuz bir coğrafyanın sır patikalarında doğduğu yerleri yeniden keşfetme serüvenini "Kaçkarlar'da Bulut Olsam" kitabıyla kaleme alan Uğur Biryol, fotoğraf kareleri eşliğinde Kaçkarlar'ı, Fırtına Vadisi'ni ve oranın gizemli halkı Hemşinlilerin hayatını sunuyor.

Kendini ait hissettiği, doğduğu yeri yeniden keşfetme serüvenini fotoğraf kareleri eşliğinde kaleme alan Uğur Biryol, "Kaçkarlar'da Bulut Olsam" kitabıyla insanın yaşadığı, büyüdüğü ve yaşlandığı coğrafyanın güzellikleriyle, sırlarıyla yüzleşmeyi sunuyor. Phoenix Yayınevi'nde yayımlanan kitapta yazar Biryol, Doğu Karadeniz'de bulunan Kaçkarlar'ın, Fırtına Vadisi'nin, Fırtına Deresi'nin coğrafyası, çekici mekanları, yaylaları, köyleri, binbir çeşit çiçekleri, bitkileri, Kaçkarlar'ın can damarı buzul gölleri, tarihi yapıları ve konaklarıyla müstesna olan tüm yönlerini anlatıyor.

Fotoğraf büyüleyici

Rotayı Fırtına Vadisi üzerinden çizen Biryol, Kaçkarlar'ın Karadeniz genel yerleşimine uygun dağınık yapılı geleneksel evlerini, Fırtına Vadisi'nin 100-120 yaşındaki taş ve ahşap konaklarını, Hemşinlilerin yüzyıl başındaki meşakkatli gurbet yolculuğu ile örülü olan hikayeler eşliğinde anlatıyor. Kitapta, yaylaların isimlerinin Hemşince olması dikkat çekiyor. Her yaylanın anlatımıyla beraber sayfaların arasında yerini alan fotoğraflar kitaba büyülü bir hava katıyor. Geleneksel olarak düzenlenen "Vertevor" isimli yayla şenliklerinin sürmesinin de Rusya'ya ve bazı Kafkas ülkelerine yoğun olarak yapılan Hemşin göçlerine rağmen iyi olduğunu belirten Biryol, bu geleneğin özellikle Kavrun Yaylası'nda yapıldığına dikkat çekiyor.

Menzili sınırsız ve ufuksuz bir coğrafya

Kesilen her ağacın, kurutulan her suyun insanları daha da eksilttiğini düşündüğünü ifade eden Biryol, "Bir macera gibi süren Kaçkar serüveninde tanıklık ettiğim halleriyle dağları, köyleri, suları, insanları, bitkileri, horonları ve her şeyi paylaşmaya çalıştım" diyor. Menzili sınırsız ve ufuksuz bir coğrafyanın sunduğu güzellikleri kitabında alabildiğine güzel işleyen yazar, Hemşin dağlarının köyleri olan Makrevis, Kavak, Mikron, Vice, Habak, Ortan, Çinçiva gibi yerleri tüm özgünlükleri içinde anlatıyor. Sarp yamaçlara kurulan konakların hikayelerini de aktaran Biryol, Hemşinlilerin bir yanının sürekli gurbette olduğunu, bu konakların boş olmasıyla bağlantılı ifade ediyor.

'Hemşin yaylalarında artık geriye dönmek zor'

Vadiler boyunca aştığı Pokut, Samistal, Amlakit, Hazindağ, Kavrun gibi yaylaları anlatan Biryol, bu konuda yazılan şiirlerin şarkıların öylesine yazılmadığını gezince anladığına vurgu yapıyor. Dedesinin yakın arkadaşının "Pokut ile Sal yaylası yan yana/ Sal geline benziyor/ Pokut ona kaynana" dizeleriyle o yaylaların arasındaki ilişkiyi anlattığını gezince anladığını belirten Biryol, yayla evlerinin özgün mimarisini kitabında işliyor. Taşların sırrına değinen Biryol, coğrafyayla bağlantılı olarak her yaylanın kendine özgü bir yapısı olduğunu fotoğraflarıyla resmediyor. Çocukken yazlarının yaylalarda geçtiğini belirten Biryol, çocukken yaylalara çıkma hazırlıklarına günler öncesinden başlandığını ve bunun bir bedeli olduğunu ama artık onun kalmadığını ve bunu sebebinin de insanların olduğunu ifade ederek, "Hemşin yaylalarında artık geriye dönmek ve yayladan ayrılırken ağlamak mümkün değil" diyor. Ayrıca kitabın sonunda "Çamlıhemşin mahalli sözlüğü" yer alıyor.

Kaçkarlar'a yolu düşenlere öneriler

Kitabında Kaçkarlar'a yolu düşenlere önerilerde bulunan Biryol, rehbersiz yola çıkma durumunda yolun kaybedilebileceğini, bu durumda yayladaki ineklerin akşam eve dönmesini beklemenin makul olduğunu söylüyor. Yayla evlerinde çay davetlerinin kesinlikle geri çevrilmemesini öneren Biryol, soğuk yayla sularının dudakları uçuklatabileceği uyarısında bulunuyor. Biryol, bunlara uyulmadığı takdirde dağda mahsur kalma ihtimalinin yüksek olduğuna dikkat çekiyor.

Doğu Karadeniz'de gizemli bir halk

Kaçkarlar'daki vahşi yaşamı, o coğrafyanın ekolojik değerini anlatan yazar ayrıca kitabında Hemşinlileri "Yüksek dağların sahibi" olarak tanımlıyor. Biryol, Hemşinlilerin etnisite meselesi ile ilgili tartışmaların hâlâ sürdüğünü belirterek, şöyle diyor: "Ben Hemşinlilerin Ermeni ya da Türk olarak belirlenmesindense Doğu Karadeniz dağlarında gizemli yaşantı süren bir halk olarak kalmasını tercih ederim." Yazar Biryol, Hemşinlilerin güneş duası "Publik" dahil olmak üzere onların pasta yapımındaki ustalığına, sosyal yaşamına, yöresel kıyafetlerine ve horonların vazgeçilmezi tuluma ilişkin bilgilere de kitabında yer veriyor.

Uğur Biryol kimdir?

1979'da Çamlıhemşin'de doğdu. İlk ve ortaöğrenimi Trabzon'da, yükseköğrenimi Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü'nde tamamladı. Birgün gazetesinde çalıştı. Bianet, Express, Radikal İki'de yazıları yayımlandı. "Gurbet Pastası Hemşinliler, Göç ve Pastacılık" adlı kitabı bulunuyor.

Kaçkarlar'da Bulut Olsam

Uğur Biryol

Phoenix Yayınları